Ranghugmyndir!

Innrás í Íran
Hanna Björk Valsdóttir talar frá Teheran

Þau undur og stórmerki gerðust í síðustu viku að ég var ekki eini Íslendingurinn í Teheran. Heldur betur ekki. Þegar ég mætti á fimm stjörnu Laleh hótelið í miðri Teheran mætti mín hópur af Íslendingum. Ég verð að viðurkenna að það var hálfgert sjokk að sjá þessa innrás frá Íslandi þarna í lobbíinu. Konurnar með tuskurnar einhvern veginn bundnar á höfðinu og jafnvel spenntar niður. Ekki mjög elegant. Ómáláðar og í víðum mussum. Ég sem var búin að segja vinum mínum að íslenskar konur væru flottari en flestar í heiminum og ávallt smart í nýjustu tísku.

Það er ákveðin list að bera þessar slæður með stæl og ekki hægt að ætlast til að íslensku konurnar væru búnar að læra þá list klukkutíma eftir að þær lentu í Teheran. Það var reyndar mjög fyndið þegar við fórum út að borða um kvöldið og landar mínir sáu klæðaburðinn á persnesku dömunum. Níðþröngir jakkar rétt niður fyrir rass og háir hælar. Silkislæður látnar hanga á töglunum og lokkarnir sýnilegir við andlitið. Kafmálaðar, vel plokkaðar og varalitaðar. Á meðan íslensku konurnar voru aðeins með glæru glossin sín til að móðga engan og í víðustu fötunum sínum. Svipað og túristarnir sem koma til Íslands væru allir með lopapeysurnar og gúmmítútturnar tilbúnar til að fitta inn á Íslandi. "Þarna koma búlgörsku sveitakonurnar" sagði einhver og allir hlógu. Ríku vesturlandabúarnir klæddir eins og niðursetningar.

Þetta er auðvitað brjálæðislega fyndið en ég hálfvorkenndi íslensku konunum sem voru að reyna að finna út eftir bestu getu hvernig þær ættu að klæða sig. Tveimur mánuðum áður var ég í nákvæmlega sömu stöðu. Í farangrinum hjá þessum hópi voru einmitt nokkrir toppar sem ég hafði skilið eftir heima, pæjustígvélin mín og auka þröngar gallabuxur af því að ég hafði einmitt sjálf skilið eftir flest djammfötin mín heima, en komst svo að því að ég þurfti mest á þeim að halda.

Þetta er bara byrjunin á þeim ranghugmyndunum sem við höfum um fólk í þessum heimshluta og líf þess. Og hvaðan koma þessar ranghugmyndir? Fjölmiðlar. Við fáum flestar okkar upplýsingar þaðan. Það sem hefur tröllriðið öllum vestrænum fjölmiðlum undanfarna daga er nokkrir aumingjans breskir sjóliðar sem sigldu eitthvað vitlaust og hefur ekkert með fólkið í Íran að gera eða daglegt líf hér. En skapar samt ákveðna spennu gagnvart landinu og ýtir undir ákveðnar ranghugmyndir um hvers konar fólk býr í þessu landi.

Vestrænir fjölmiðlar ýta ekki undir ímyndina um að hér í Teheran býr háskólamenntað fólk í marmaraslegnum háhýsum í flennistórum íbúðum með gervihnattasjónvarpi og risaflatskjám, hlaupabrettum, espresso-vélum og öllum mögulegum og ómögulegum vestrænum heimilistækjum. Fólk sem klæðir sig í Dolce&Gabbana, Chanel og Prada og ekur um á glænýjum LandCruiser jeppum. Þetta er bara ein ímyndin í þessu margslungna samfélagi.

Íslendingarnir spurðu mig hvort ég yrði vör við að þessir sjóliðar hefðu skapað eitthvað ástand hér. Satt að segja hef ég ekki heyrt einn einasta Írana minnast á þessa sjóliða. Samt horfa allir á CNN og BBC og vita nákvæmlega hvað er að gerast á þessum fréttastöðum. En það er einmitt málið, þetta er það sem er að gerast á fréttastöðvunum, og hefur ekkert með það að gera sem er að gerast í landinu og í lífi þessa fólks.

Þetta eru sjónarspilin sem fréttirnar búa til og hefur ekkert með raunveruleikann að gera. Íranar hafa séð svona uppákomur og svona fréttaflutning svo oft áður og kippa sér ekkert upp við hann. Þeir vita að það sem gerist í sambandi við þessa Breta er nákvæmlega ekki neitt.

En ég get aftur á móti upplýst ykkur um það að tveimur dögum eftir að Sameinuðu þjóðirnar ákváðu að auka viðskiptaþvinganir á Íran fór ég út í búð að kaupa egg. Þau voru helmingi dýrari en vikuna áður. Matarverð hefur hækkað á einni viku. Og að sjálfsögðu hefur það bein áhrif á líf fólksins hér og bitnar verst á þeim fátækustu. Ef þvinganirnar halda áfram og verðlag heldur áfram að hækka þá er það hugsanleg skelfing í uppsiglingu. Þetta eru raunverulegar áhyggjur fólksins í Íran. Ekki hver siglir í vitlausa átt í Persaflóa og hvað diplómatar og pólitíkusar annars staðar í heiminum hafa um það að segja.